Relatie met overheid? Check groen licht voor staatsteun

7

De gemeenten geven ondernemingen en verenigingen graag een steuntje in de rug, bijvoorbeeld door een positief vestigingsbeleid of een nieuw sportveld. Die steuntjes in de rug moeten wel de staatsteuntoets doorstaan, anders is de ontvanger verplicht om het voordeel terug te geven.

Staatssteun = financieel voordeel voor onderneming of vereniging

De essentie van staatsteun is geldoverdracht van de overheid naar een marktspeler. Staatsteun neemt meerdere vormen aan. Het kan een directe geldstroom zijn zoals:

  • het verstrekken van subsidies, leningen of garantiestellingen
  • het niet-incasseren van leges, belastingen of schulden.

Staatsteun kan ook indirect geschieden, zoals;

  • een niet-marktconforme grondprijs of
  • lage huurpenningen voor horeca-activiteit in een overheidsgebouw.

Een gemeente mag best een onderneming bevoordelen, zolang er geen (direct of indirecte) financieel prijskaartje aan zit. Als er geen overdracht van staatsmiddelen is, is het geen staatsteun. Het creëren van bouwmogelijkheden in een bestemmingsplan of het vrijstellen van een onderneming van bepaalde vergunningsregels, kost de gemeente niets. Dus ook al leveren dergelijke besluiten voordelen op voor bepaalde ondernemingen, zijn dit geen (financiële) besluiten die onder de staatsteunregels vallen.

Staatsteun mag!

Als er sprake is van een (directe of indirecte) overdracht van financiële middelen ten laste van de overheid en ten voordeel van (een of meer) ondernemingen, is er sprake van staatsteun. Staatsteun mag, en wel in de volgende drie situaties:

  1. Als de steun in een 3-jarige periode onder een bepaalde drempelbedrag blijft, de zgn. de-minimis regel. De hoogte van de drempel is afhankelijk van de sector en varieert van €20.000 (landbouw) tot €200.000 per onderneming. Onder deze bedragen heeft de steun geen voorzienbaar verstorend effect en is dus zonder meer toelaatbaar.
  2. Als het ‘diensten van algemeen economisch belang’ (DAEB) betreft zoals onrendabel openbaar vervoer. De gemeente mag dergelijke diensten inkopen mits zij daarvoor niet méér betaalt dan een vergoeding voor de gemaakte kosten (Altmark-arrest). Op het sluiten van een DAEB-deal zijn natuurlijk wel andere regels van toepassing, in het bijzonder de aanbestedingsregels.
  3. Als de steun gebruikt wordt voor het bereiken van specifieke positieve overheidsdoelen, bijvoorbeeld sportinfrastructuur, instandhouding cultuur en erfgoed, milieubescherming of het helpen van starter, dan geldt de algemene groepsvrijstelling (AGVV). Afhankelijk van de sector gelden ook hier drempelbedragen en bepaalde aanvullende voorwaarden, zie bijvoorbeeld deze checklijsten.

Dus de overheid mag bijspringen voor activiteiten die geen evidente commerciële waarde vertegenwoordigen, die commercieel niet rendabel zijn of als de financiële bijdrage gering is. Het doel van de staatsteunregels is immers niet om de overheidstaken te beperken maar om een level playing field tussen ondernemers te garanderen en te voorkomen dat bepaalde ondernemingen worden bevoorrecht.

Laat een vergoeding van de overheid toetsen

Directe of indirecte financieel voordeel ten koste van de overheid moet worden teruggegeven. Laat financiering door overheidsgeld (direct of indirect) daarom altijd vóóraf door ons toetsen. Wees zeker van uw zaak als ú of úw concurrent staatsteun ontvangt. Wij beantwoorden uw vragen graag.